Kiruna magnetogram

Dit magnetogram geeft de absolute waardes opgemeten in het meetstation van Kiruna (Zweden, Europa) deze geeft een betere weergave dan de amerikaanse Canopus ovaal, dit omdat het Kiruna meetstation in Europa ligt en bijgevolg veel betrouwbaarder is voor België en Nederland. Om de grafiek te interpreteren dien je echter wel weten naar wat je moet kijken en hoe je dit precies afleest.

De grafiek geeft de X, Y en Z waarden die in het Kiruna meetstation zijn waargenomen. Wanneer het rustig is op de Zon en het magnetisch veld van de Aarde niet verstoord is zien we voor het X-component waarden rond 10650nanoTesla (nT). Wanneer er echter verstoringen zijn zullen de waarden op de grafiek sterk gaan verschillen en spreken we van een geomagnetische storm. De belangrijkste waarden op de grafiek is het X-component en die gaan we dus in het oog houden als er een poollichtkans is.

Overdag zal je niet zoveel zien op de grafiek. Bij storm zou de magnetometer zelfs de plus in kunnen gaan. Dit komt omdat de poollichtovaal altijd weg van de zon is gericht en dus de magnetometer aan de dagzijde minder zal reageren.

Voor de gemiddelde breedtegraad en in het bijzonder Nederland en België kunnen we fotografisch poollicht vastleggen als er minstens 700nT verschil optreed ten opzichte van het afbuigpunt en visueel poollicht vanaf 1300nT verschil ten opzichte van het afbuigpunt. We begrijpen uiteraard dat dit niet zo eenvoudig klinkt en daarom gaan we werken met enkele voorbeelden.

In Nederland en België zien we vaker zwak poollicht laag in het noorden, het Kiruna magnetogram kan er dan uitzien zoals op de afbeelding hieronder. Hier bedraagt het verschil vanaf het afbuigpunt ongeveer 1200nT, de voorspelde Kp-index op dat ogenblik was 7. We kunnen dan ook stellen dat er mogelijks in het noorden van Nederland zwak poollicht kon worden waargenomen laag in het noorden.

Een tweede voorbeeld is volgend magnetogram van 30 oktober 2003 waar het schokfront van een X17 klasse uitbarsting en een X11 uitbarsting aankwamen op Aarde. Het poollicht was dan te zien tot in Portugal! In België en Nederland kregen we een nooit geziene poollichtstorm met poollicht die tot in het zenith zichtbaar was. Dit was dan ook de zwaarste storm van de 23ste zonnecyclus.

Maar waar ligt het afbuigpunt? Wanneer er een verstoring optreed in het Aardmagnetisch veld gaan de magnetometers hierop reageren en zal de normale rustige waarde van 10650nT gaan variëren. Dit kan door een stijging van de waarden uitgedrukt in nanoTesla en uiteraard ook dalingen van deze waarden. Het afbuigpunt bevindt zich in het begin van de storm waar deze haar maximale waarde bereikt, alvorens deze daalt. Tekstueel is dit niet zo eenvoudig uit te leggen daarom kan je op onderstaande afbeelding mooi het afbuigpunt zien (begin van de gele arcering) waar een zwak CME schokfront aankwam op Aarde; naar het zwaarste moment van de storm en dus de laagste waarde (einde van de gele arcering). Dit verschil, de afbuiging, uitgedrukt in nanoTesla is de waarde die we gaan gebruiken om te weten of we kans hebben op poollicht. In dit onderstaande voorbeeld bedraagt dit ongeveer 500nT, en is dus een lokale Kiruna K-index van 6 en dus net onvoldoende voor poollicht in België en Nederland.

K-index bepalen op basis van Kiruna

De K-index is net zoals de Kp index een geomagnetische storm index welke een logaritmische schaal is van 1 tot 9. Voor de gemiddelde breedtegraad is er poollicht mogelijk vanaf een Kp index van 7, maar gezien de Kp index een waarde is van een drie uurlijks gemiddelde van diverse meetstations op Aarde is dit niet enorm representatief voor België en Nederland. We kunnen op basis van de Kiruna gegevens ook een K waarde proberen te geven op basis van onderstaande tabel:

<< Keer terug naar vorige pagina