Veelgestelde vragen (FAQ)

Een van de belangrijkste missies die wij hier op Poollicht.be hebben is dat onze bezoekers wat opsteken als ze onze website bezoeken. Daarom hebben wij een uitgebreide help sectie met allemaal artikelen waar diep ingegaan word op wat het ruimteweer allemaal inhoud. Toch krijgen we nog vaak vragen binnen hier op Poollicht.be en sommige van deze vragen zien we vaak terug. Om jullie hopelijk nog beter van dienst te zijn hebben we hieronder de meest voorkomende vragen op een rijtje gezet.

Nee. Het eerste dat je moet begrijpen is dat een zonnevlam niet voor poollicht zorgt. Het is een coronale massa uitstoot die voor poollicht kan zorgen wanneer deze aankomt bij de Aarde. Coronale massa uitstoten zijn enorme wolken met zonneplasma die kunnen vrijkomen bij zonnevlammen. Het is echter absoluut niet zo dat elke zonnevlam een coronale massa uitstoot naar de Aarde stuurt. Ook moet een coronale massa uitstoot vrijkomen bij een zonnevlekkengebied die redelijk centraal op de zonneschijf staat om kans te hebben dat een coronale massa uitstoot ook werkelijk naar ons toe komt. Een zonnevlam aan de rand van de Zon bijvoorbeeld zal dan ook geen coronale massa uitstoot richting onze planeet kunnen sturen. Ook moeten we in gedachten houden dat een coronale massa uitstoot best wel wat tijd nodig heeft om de enorme afstand tussen de Zon en de Aarde af te leggen. Waar het licht van een zonnevlam met 300.000km/s er slechts 8 minuten over doet om ons te bereiken, heeft een coronale massa uitstoot ietsje meer tijd nodig. Een zeer snelle coronale massa uitstoot kan er slechts 24 uur over doen maar deze zijn bijzonder zeldzaam. Over het algemeen heeft een gemiddelde coronale massa uitstoot al snel 2 tot 4 dagen voor nodig om de afstand tussen de Zon en onze planeet te overbruggen.
Er bestaan geen accurate voorspellingen die uren van tevoren kunnen zeggen waar en of er poollicht te zien is en helemaal niet op welk tijdstip. De poollichtovaal is normaal op zijn dikst tijdens de uren rond middernacht maar natuurlijk moeten de zonnewind condities wel voldoende zijn voor poollicht op jou locatie precies op dat moment. Het is niet onmogelijk om poollicht te zien vroeg in de avond of laat in de nacht als de zonnewind condities gunstig zijn. Je kunt pas redelijk zeker weten of er kans op poollicht gaat komen, ongeveer een uurtje voordat het zover is. Hiervoor hebben we de Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet die tussen de Aarde en de Zon in staat. De Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet meet de zonnewind en de interplanetair magnetisch veld waardes die er dan nog ongeveer een half uur tot een uur voor nodig hebben om bij de Aarde aan te komen. Het raadplegen van de Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet is een goed begin als je wilt weten wat er in de nabije toekomst staat te gebeuren qua poollicht. Als je wilt weten of er op dit moment kans op poollicht is bij jou dan raadpleeg je het beste een lokale magnetometer.

Op de gehele hoge breedtegraad is er poollicht te zien bij een Kp-waarde van 4. De hele gemiddelde breedtegraad (en dus ook Nederland en België) hebben een Kp-waarde van 7 nodig. De lage breedtegraden hebben Kp8 of zelfs Kp9 nodig. De Kp-waarde die je werkelijk nodig hebt ligt natuurlijk aan waar je je op de Aarde bevind. We hebben daarom een handige lijst gemaakt welke aanduid welke Kp je nodig hebt voor een bepaalde plek binnen bereik van de poollicht-ovalen.

Belangrijk! Let er op dat de locaties in de ondergenoemde tabel alleen poollicht kunnen zien onder perfecte omstandigheden. Dit houd in maar is niet gelimiteerd tot: vrij zicht richting de noordelijke of zuidelijke horizon, geen bewolking, geen lichtvervuiling en complete duisternis.

Kp Zichtbaar vanuit
0

Noord-Amerika:
Barrow (AK, VS) Yellowknife (NT, Canada) Gillam (MB, Canada) Nuuk (Greenland)

Europa:
Reykjavik (IJsland) Tromsø (Noorwegen) Inari (Finland) Kirkenes (Noorwegen) Moermansk (Rusland)

1

Noord-Amerika:
Fairbanks (AK, VS) Whitehorse (YT, Canada)

Europa:
Mo I Rana (Noorwegen) Jokkmokk (Zweden) Rovaniemi (Finland)

2

Noord-Amerika:
Anchorage (AK, VS) Edmonton (AB, Canada) Saskatoon (SK, Canada) Winnipeg (MB, Canada)

Europa:
Tórshavn (Faeröer) Trondheim (Noorwegen) Umeå (Zweden) Kokkola (Finland) Arkhangelsk (Rusland)

3

Noord-Amerika:
Calgary (AB, Canada) Thunder Bay (ON, Canada)

Europa:
Ålesund (Noorwegen) Sundsvall (Zweden) Jyväskylä (Finland)

4

Noord-Amerika:
Vancouver (BC, Canada) St. John\'s (NL, Canada) Billings (MT, VS) Bismarck (ND, VS) Minneapolis (MN, VS)

Europa:
Oslo (Noorwegen) Stockholm (Zweden) Helsinki (Finland) Sint-Petersburg (Rusland)

5

Noord-Amerika:
Seattle (WA, VS) Chicago (IL, VS) Toronto (ON, Canada) Halifax (NS, Canada)

Europa:
Edinburgh (Schotland) Göteborg (Zweden) Riga (Letland)

Zuidelijk halfrond:
Hobart (Australië) Invercargill (Nieuw Zeeland)

6

Noord-Amerika:
Portland (OR, VS) Boise (ID, VS) Casper (WY, VS) Lincoln (NE, VS) Indianapolis (IN, VS) Columbus (OH, VS) New York City (NY, VS)

Europa:
Dublin (Ierland) Manchester (Engeland) Hamburg (Duitsland) Gdańsk (Polen) Vilnius (Litouwen) Moskou (Rusland)

Zuidelijk halfrond:
Devonport (Australië) Christchurch (Nieuw Zeeland)

7

Noord-Amerika:
Salt Lake City (UT, VS) Denver (CO, VS) Nashville (TN, VS) Richmond (VA, VS)

Europa:
Londen (Engeland) Brussel (België) Keulen (Duitsland) Dresden (Duitsland) Warschau (Polen)

Zuidelijk halfrond:
Melbourne (Australië) Wellington (Nieuw Zeeland)

8

Noord-Amerika:
San Francisco (CA, VS) Las Vegas (NV, VS) Albuquerque (NM, VS) Dallas (TX, VS) Jackson (MS, VS) Atlanta (GA, VS)

Europa:
Parijs (Frankrijk) München (Duitsland) Wenen (Oostenrijk) Bratislava (Slowakije) Kiev (Oekraïne)

Azië:
Astana (Kazachstan) Novosibirsk (Rusland)

Zuidelijk halfrond:
Perth (Australië) Sydney (Australië) Auckland (Nieuw Zeeland)

9

Noord-Amerika:
Monterrey (Mexico) Miami (FL, VS)

Europa:
Madrid (Spanje) Marseille (Frankrijk) Rome (Italië) Boekarest (Roemenië)

Azië:
Ulaanbaatar (Mongolië)

Zuidelijk halfrond:
Alice Springs (Australië) Brisbane (Australië) Ushuaia (Argentinië) Kaapstad (Zuid-Afrika)

De Wing Kp-index die wij gebruiken hier op de website bestaat uit een geobserveerde en een voorspelde waarde. De geobserveerde waarde wordt iedere drie uur geüpdate dus deze waarde laat altijd zien hoe hoog de Kp-index in het verleden was. Dit is natuurlijk niet echt een goed hulpmiddel als je wilt weten wat de Kp-index op dit moment is. Daarom heeft de Wing Kp-index iets unieks: een voorspelde Kp-waarde. De Wing-Kp index voorspeld wat de Kp-index in het komende uur zou kunnen zijn met behulp van de zonnewind en interplanetair magnetisch veld gegevens afkomstig van de Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet. Dit is een aardige manier om de Kp-index te voorspellen maar het blijft een voorspelling die gemaakt wordt door een computer. Er kan misschien wel voorspeld worden dat de Kp7 zal zijn op dit moment maar het blijft een voorspelling die uiteraard incorrect kan zijn. Live metingen van de Kp-index bestaan helaas niet daarom raden we altijd met klem aan om de zonnewind en interplanetair magnetisch veld waardes van DSCOVR en een lokale magnetometer goed in de gaten te houden en zelf een inschatting te maken of er daadwerkelijk kans op poollicht is op jouw locatie.
Daar kunnen meerdere redenen voor zijn maar zulke grote verschillen kunnen vaak voorkomen als er een coronale massa uitstoot verwacht wordt rond dat tijdstip terwijl die nog niet aangekomen is bij de Aarde en dus later aan zal komen dan verwacht. Het is erg moeilijk om de exacte aankomsttijd van een coronale massa uitstoot te voorspellen, daarom kan het zijn dat er voor dit moment een hoge Kp-waarde voorspeld wordt maar we toch nog erg rustige ruimteweer condities zien.
Er is geen verschil tussen Kp5 en G1. NOAA gebruikt een vijf-niveau's systeem genaamd de G-schaal, om een gemakkelijke indicatie te geven van de huidige en/of te verwachten geomagnetische condities. Deze schaal gaat van G1 tot G5, waar G1 het laagste level is en G5 het hoogste level. Condities onder het storm-niveau worden aangeduid met G0 maar deze term word eigenlijk niet gebruikt. Iedere G-waarde is gekoppeld aan een bepaalde Kp-waarde. Dit varieert van G1 voor een Kp-waarde van 5 tot G5 voor een Kp-waarde van 9. Deze G-schaal word vaak gebruikt net als de Kp-index dus het is wijs om deze schaal te onthouden. De tabel hieronder zal je daarbij helpen.
G-schaal Kp Poollicht activiteit Gemiddelde frequentie
G0 4 en lager Actief
G1 5 Kleine storm 1700 per cyclus (900 dagen per cyclus)
G2 6 Matige storm 600 per cyclus (360 dagen per cyclus)
G3 7 Sterke storm 200 per cyclus (130 dagen per cyclus)
G4 8 Zeer sterke storm 100 per cyclus (60 dagen per cyclus)
G5 9 Extreme storm 4 per cyclus (4 dagen per cyclus)

Als je een goede kans wilt hebben om poollicht te zien op je vakantie dan moet je een locatie uitzoeken zo dicht mogelijk bij de poollichtovaal. De poollichtovaal is een ring rond de magnetische noord- en zuidpool van onze planeet waar het poollicht voorkomt. Deze ring is niet altijd even groot, want tijdens zware geomagnetische stormen zal deze poollichtovaal groter worden en het poollicht ook op lagere breedtegraden te zien zijn. Echter, als je op vakantie gaat met het doel om poollicht te zien dan wil je natuurlijk een zo groot mogelijke kans hebben op poollicht, ook tijdens rustige ruimteweer condities. Als de poollichtovaal op z'n kleinst is tijdens rustige condities dan bevindt deze zich op het noordelijke halfrond boven Alaska, het noorden van Canada, het zuiden van Groenland, IJsland, het noorden van Noorwegen, Zweden en Finland en het uiterste noorden van Rusland. Voor het zuiderlicht zal je tijdens rustige ruimteweer condities naar Antarctica moeten, maar dat zouden we nu niet direct aanraden.

Ja. Als het poollicht sterk genoeg is, is dit prachtige fenomeen absoluut te zien als het volle maan is. Wel is het licht van de maan vrij sterk als je het vergelijkt met het poollicht dus het wat zwakkere poollicht zal niet of nauwelijks te zien zijn. Bij kleine poollichtkansen in de Benelux is het mede daarom wenselijk dat er zo min mogelijk storend maanlicht is.
Dat klopt. In de weken rond de equinox (tijdstip in het jaar waarop de Zon loodrecht boven de evenaar staat) is het poollicht statistisch gezien net iets actiever dan normaal. Hoe dit komt is nog niet wetenschappelijk bewezen maar vermoed wordt dat de tilt van de Aarde tijdens de equinox gunstiger is voor geomagnetische activiteit.
De technologie staat voor niks vandaag de dag en veel fototoestellen zijn prima in staat om prachtige beelden te maken van het poollicht. Er zijn echter een aantal belangrijke dingen waar je op moet letten als je fotografie spullen gaat kopen om poollicht mee te fotograferen. Allereerst heb je een fototoestel nodig met een M (handmatig) modus. Je moet zelf alle instellingen kunnen bepalen voor de camera. Het fotograferen van poollicht met de automatische modus gaat niet werken. Investeren in een goed statief is ook zeer belangrijk want je zal lange sluitertijden gaan gebruiken. Je kan het fototoestel niet in je hand houden en foto's maken. Door de lange sluitertijden zal de foto er bewogen uitzien. Als lens is een snelle groothoek lens wenselijk. De meeste kitlensen die vaak als bundel met een nieuwe camera verkocht worden zijn al prima geschikt om poollicht mee te fotograferen.
Nee. Tijdens het zonneminimum zal er nog steeds poollicht te zien zijn. Het zonneminimum is een periode op de Zon met weinig zonnevlekken en dus ook weinig zonnevlammen die coronale massa uitstoten zouden kunnen lanceren. De normale zonnewind is er echter nog steeds en ook coronale gaten komen dan nog steeds voor op de Zon. Het is een feit dat er in het zonneminimum minder geomagnetische stormen voorkomen dan in het zonnemaximum wanneer de Zon erg actief is maar op hoge breedtegraden zal het poollicht zeker niet verdwijnen. Poollichtkansen voor de Benelux zullen wel zeer zeldzaam zijn tijdens het zonneminimum maar er zal altijd kans zijn op poollicht voor locaties dichtbij de poollichtovaal zoals het noorden van Scandinavië.
Nee. De polariteit van het interplanetair magnetisch veld en de noord-zuid richting (Bz) van het interplanetair magnetisch veld zijn twee hele verschillende dingen. Het klopt dat als het interplanetair magnetisch veld zuidelijk gaat we vaak spreken over een negatieve Bz waarde maar dit staat los van de polariteit van het interplanetair magnetisch veld. De polariteit van het interplanetair magnetisch veld is niet van belang als je in poollicht geïnteresseerd bent. De noord-zuid richting van het interplanetair magnetisch veld (Bz) is wat je in de gaten moet houden en deze is niet te voorspellen.
Dit weten we niet. Er zijn mensen en zelfs wetenschappers die beweren dat de Zon op weg is naar een nieuw Maunderminimum. Het Maunderminimum was een periode van ongeveer 70 jaar tussen 1645 en 1715 waarin buitengewoon weinig zonnevlekken te zien waren. Alhoewel het klopt dat de Zon deze cyclus minder actief was dan een aantal van de vorige cycli, is er nog geen zekere methode om de zonneactiviteit zo ver van te voren te voorspellen. Het is dus absoluut niet met zekerheid te zeggen of de Zon een langdurige buitengewoon rustige periode tegemoet gaat.

Zonnevlammen kunnen enorm verschillen in duratie als we kijken naar de uitstoot van röntgenstraling. Dit is de meest gebruikte manier is om de sterkte van een zonnevlam te bepalen. Zonnevlammen verschillen natuurlijk niet alleen in sterkte maar ook in duratie. Sommige zonnevlammen duren uren en anderen slechts enkele minuten. Langdurige zonnevlammen zijn vaak verantwoordelijk voor coronale massa uitstoten maar het betekent niet direct dat iedere langdurige zonnevlam ook een coronale massa uitstoot lanceert. Ook zonnevlammen die niet zo lang duren kunnen coronale massa uitstoten produceren maar dit is al een stuk zeldzamer en deze zijn ook vaak niet zo sterk als de coronale massa uitstoten die vrijkomen bij langdurige zonnevlammen.

Er is echter geen exacte tijdsgrens waar een zonnevlam aan moet voldoen om als een langdurige zonnevlam bestempeld te worden maar over het algemeen wordt een grens van maximaal 30 minuten aangehouden door het NOAA SWPC van de start tot de halveringstijd van een zonnevlam na de piek om als impulsief te worden omschreven. Langdurige zonnevlammen zijn dus zonnevlammen die langer dan 30 minuten duren tussen start en de halveringstijd na de piek.

Afbeelding: Voorbeeld van een impulsieve zonnevlam op een grafiek.

Afbeelding: Voorbeeld van een langdurige zonnevlam op een grafiek.

Tijdens uitbarstingen op de Zon komen vaak protonen en elektronen vrij. Deze protonen worden alle kanten opgeslingerd maar volgen voor een deel ook het interplanetair magnetisch veld. Doordat de Zon om haar as draait, krult het interplanetair magnetisch veld als een soort waaier om de Zon heen. Denk maar aan een sproeier zoals je misschien in de tuin hebt staan. Dit noemen we de parkerspiraal. Door deze waaiervorm kan het zijn dat bij een uitbarsting aan de achterkant van de Zon, een deel van deze protonen deze magnetische veldlijnen volgen en dus toch bij de Aarde aan kunnen komen.

Afbeelding: De parkerspiraal.

NASA’s Solar Dynamics Observatory bevindt zich in een geosynchrone baan rond onze planeet. Hiervandaan heeft SDO normaal gesproken een ononderbroken zicht op de Zon. Twee maal per jaar rond de equinox komt echter eenmaal per dag de Aarde tussen SDO en de Zon in. Deze eclipsen zijn vrij kort in het begin maar kunnen tot wel 72 minuten duren tijdens het hoogtepunt van deze eclips-seizoenen. Dus als je naar een afbeelding van SDO zit te kijken en deze is helemaal zwart dan zit je waarschijnlijk naar de Aarde te kijken!

Heel soms kun je echter een veel kleiner object zien op de afbeeldingen van NASA’s Solar Dynamics Observatory: de Maan! De Maan kan je heel soms ook zien op de afbeeldingen van NASA’s Solar Dynamics Observatory maar deze zal nooit de Zon heel lang compleet afdekken wat de Aarde wel doet.

Animatie: De Aarde schuift voor de Zon langs zoals gezien door NASA’s Solar Dynamics Observatory.

Animatie: De Maan schuift voor de Zon langs zoals gezien door NASA’s Solar Dynamics Observatory.

Nee. Bijna alle coronale massa uitstoten die aankomen hier op de Aarde zorgen niet voor noemenswaardige problemen. Het klopt dat zeer zware coronale massa uitstoten voor verschillende problemen kunnen zorgen waar onze moderne technologie zoals satellieten en hoogspanningslijnen gevoelig voor zijn, maar we zijn goed voorbereid op zulke gebeurtenissen. De bekende Halloween zonnestormen van 2003 waren de sterkste geomagnetische stormen in de moderne geschiedenis en alhoewel deze zonnestormen voor kleine problemen gezorgd heeft zoals een aantal kapotte of tijdelijk slechter functionerende satellieten en korte lokale problemen met de stroomtoevoer in het zuiden van Zweden, hoeven we ons geen zorgen te maken dat een zonnestorm in een klap al onze technologie zou kunnen uitschakelen, zelfs als er een extreem zware geomagnetische storm verwacht wordt.
Nee. Alhoewel er mensen zijn die beweren dat de Zon voor aardbevingen kan zorgen is er absoluut geen enkel wetenschappelijk bewijs dat er een link is tussen het ruimteweer en aardbevingen hier op Aarde.
Er zijn mensen die beweren dat ze het poollicht gehoord hebben met hun eigen oren tijdens zeer sterk poollicht maar er is geen concreet bewijs dat het poollicht voor geluid kan zorgen dat met het menselijke gehoor kan worden waargenomen. Het poollicht ontstaat zo hoog in de atmosfeer (meer dan 80 kilometer hoog) en de lucht daar is zo ijl dat als het poollicht al geluid kan maken, dat deze geluidsgolven nooit de grond zouden kunnen bereiken.
Op basis van de huidige parameters is er nu geen kans op poollicht in België en Nederland
De richting van het interplanetair magnetisch veld is licht Zuidelijk (-5,26nT).

Laatste nieuws

Ruimteweer vandaag

Poollicht activiteit Zwak Sterk
Hoge breedtegraad 20% 15%
Gemiddelde breedtegraad 5% 1%
Voorspelde Kp max 3
Zonneactiviteit
M-klasse zonnevlam 1%
X-klasse zonnevlam 1%
Maanfase
Wassende maan

Steun Poollicht.be!

Om ook bereikbaar te blijven bij grote poollichtkansen hebben we een zware server nodig die alle bezoekers aankan. Doneer en steun dit project zodat we online blijven en je geen enkele poollichtkans mist!

100%

Meer alerts

Ruimteweer feitjes

Laatste X-klasse uitbarsting:10/09/2017X8.2
Laatste M-klasse uitbarsting:20/10/2017M1.0
Laatste geomagnetische storm:21/11/2017Kp5 (G1)
Aantal zonnevlekkenloze dagen in 2017:86
Huidig periode aantal zonnevlekkenloze dagen:6

Deze dag in de geschiedenis*

Zonnevlammen
12000X2.3
22000X2.0
32000X1.8
41998X1.0
51999M3.0
ApG
12001104G4
2201622G1
3199921G1
4200616
5199816
*sinds 1994