Veelgestelde vragen (FAQ)

Een van de belangrijkste missies die wij hier op Poollicht.be hebben is dat onze bezoekers wat opsteken als ze onze website bezoeken. Daarom hebben wij een uitgebreide help sectie met allemaal artikelen waar diep ingegaan word op wat het ruimteweer allemaal inhoud. Toch krijgen we nog vaak vragen binnen hier op Poollicht.be en sommige van deze vragen zien we vaak terug. Om jullie hopelijk nog beter van dienst te zijn hebben we hieronder de meest voorkomende vragen op een rijtje gezet.

Zonneactiviteit

Dit weten we niet. Er zijn mensen en zelfs wetenschappers die beweren dat de Zon op weg is naar een nieuw Maunderminimum. Het Maunderminimum was een periode van ongeveer 70 jaar tussen 1645 en 1715 waarin buitengewoon weinig zonnevlekken te zien waren. Alhoewel het klopt dat de Zon deze cyclus minder actief was dan een aantal van de vorige cycli, is er nog geen zekere methode om de zonneactiviteit zo ver van te voren te voorspellen. Het is dus absoluut niet met zekerheid te zeggen of de Zon een langdurige buitengewoon rustige periode tegemoet gaat.

Zonnevlammen kunnen enorm verschillen in duurtijd als we kijken naar de uitstoot van röntgenstraling. Dit is de meest gebruikte manier is om de sterkte van een zonnevlam te bepalen. Zonnevlammen verschillen natuurlijk niet alleen in sterkte maar ook in duur. Sommige zonnevlammen duren uren en anderen slechts enkele minuten. Langdurige zonnevlammen zijn vaak verantwoordelijk voor coronale massa uitstoten maar het betekent niet direct dat iedere langdurige zonnevlam ook een coronale massa uitstoot lanceert. Ook zonnevlammen die niet zo lang duren kunnen coronale massa uitstoten produceren maar dit is al een stuk zeldzamer en deze zijn ook vaak niet zo sterk als de coronale massa uitstoten die vrijkomen bij langdurige zonnevlammen.

Er is echter geen exacte tijdsgrens waar een zonnevlam aan moet voldoen om als een langdurige zonnevlam bestempeld te worden maar over het algemeen wordt een grens van maximaal 30 minuten aangehouden door het NOAA SWPC van de start tot de halveringstijd van een zonnevlam na de piek om als impulsief te worden omschreven. Langdurige zonnevlammen zijn dus zonnevlammen die langer dan 30 minuten duren tussen start en de halveringstijd na de piek.

Image: Example of an impulsive solar flare.

Image: Example of a long duration solar flare.

Tijdens uitbarstingen op de Zon komen vaak protonen en elektronen vrij. Deze protonen worden alle kanten opgeslingerd maar volgen voor een deel ook het interplanetair magnetisch veld. Doordat de Zon om haar as draait, krult het interplanetair magnetisch veld als een soort waaier om de Zon heen. Denk maar aan een sproeier zoals je misschien in de tuin hebt staan. Dit noemen we de parkerspiraal. Door deze waaiervorm kan het zijn dat bij een uitbarsting aan de achterkant van de Zon, een deel van deze protonen deze magnetische veldlijnen volgen en dus toch bij de Aarde aan kunnen komen.

Afbeelding: De parkerspiraal.

NASA’s Solar Dynamics Observatory bevindt zich in een geosynchrone baan rond onze planeet. Hiervandaan heeft SDO normaal gesproken een ononderbroken zicht op de Zon. Twee maal per jaar rond de equinox komt echter eenmaal per dag de Aarde tussen SDO en de Zon in. Deze eclipsen zijn vrij kort in het begin maar kunnen tot wel 72 minuten duren tijdens het hoogtepunt van deze eclips-seizoenen. Dus als je naar een afbeelding van SDO zit te kijken en deze is helemaal zwart dan zit je waarschijnlijk naar de Aarde te kijken!

Heel soms kun je echter een veel kleiner object zien op de afbeeldingen van NASA’s Solar Dynamics Observatory: de Maan! De Maan kan je heel soms ook zien op de afbeeldingen van NASA’s Solar Dynamics Observatory maar deze zal nooit de Zon heel lang compleet afdekken wat de Aarde wel doet.

Animatie: De Aarde schuift voor de Zon langs zoals gezien door NASA’s Solar Dynamics Observatory.

Animatie: De Maan schuift voor de Zon langs zoals gezien door NASA’s Solar Dynamics Observatory.

Nee. Bijna alle coronale massa uitstoten die aankomen hier op de Aarde zorgen niet voor noemenswaardige problemen. Het klopt dat zeer zware coronale massa uitstoten voor verschillende problemen kunnen zorgen waar onze moderne technologie zoals satellieten en hoogspanningslijnen gevoelig voor zijn, maar we zijn goed voorbereid op zulke gebeurtenissen. De bekende Halloween zonnestormen van 2003 waren de sterkste geomagnetische stormen in de moderne geschiedenis en alhoewel deze zonnestormen voor kleine problemen gezorgd heeft zoals een aantal kapotte of tijdelijk slechter functionerende satellieten en korte lokale problemen met de stroomtoevoer in het zuiden van Zweden, hoeven we ons geen zorgen te maken dat een zonnestorm in een klap al onze technologie zou kunnen uitschakelen, zelfs als er een extreem zware geomagnetische storm verwacht wordt.

Poollichtactiviteit

Nee. Het eerste dat je moet begrijpen is dat een zonnevlam niet voor poollicht zorgt. Het is een coronale massa uitstoot die voor poollicht kan zorgen wanneer deze aankomt bij de Aarde. Coronale massa uitstoten zijn enorme wolken met zonneplasma die kunnen vrijkomen bij zonnevlammen. Het is echter absoluut niet zo dat elke zonnevlam een coronale massa uitstoot naar de Aarde stuurt. Ook moet een coronale massa uitstoot vrijkomen bij een zonnevlekkengebied die redelijk centraal op de zonneschijf staat om kans te hebben dat een coronale massa uitstoot ook werkelijk naar ons toe komt. Een zonnevlam aan de rand van de Zon bijvoorbeeld zal dan ook geen coronale massa uitstoot richting onze planeet kunnen sturen. Ook moeten we in gedachten houden dat een coronale massa uitstoot best wel wat tijd nodig heeft om de enorme afstand tussen de Zon en de Aarde af te leggen. Waar het licht van een zonnevlam met 300.000km/s er slechts 8 minuten over doet om ons te bereiken, heeft een coronale massa uitstoot ietsje meer tijd nodig. Een zeer snelle coronale massa uitstoot kan er slechts 24 uur over doen maar deze zijn bijzonder zeldzaam. Over het algemeen heeft een gemiddelde coronale massa uitstoot al snel 2 tot 4 dagen voor nodig om de afstand tussen de Zon en onze planeet te overbruggen.
Er bestaan geen accurate voorspellingen die uren van tevoren kunnen zeggen waar en of er poollicht te zien is en helemaal niet op welk tijdstip. De poollichtovaal is normaal op zijn dikst tijdens de uren rond middernacht maar natuurlijk moeten de zonnewind condities wel voldoende zijn voor poollicht op jou locatie precies op dat moment. Het is niet onmogelijk om poollicht te zien vroeg in de avond of laat in de nacht als de zonnewind condities gunstig zijn. Je kunt pas redelijk zeker weten of er kans op poollicht gaat komen, ongeveer een uurtje voordat het zover is. Hiervoor hebben we de Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet die tussen de Aarde en de Zon in staat. De Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet meet de zonnewind en de interplanetair magnetisch veld waardes die er dan nog ongeveer een half uur tot een uur voor nodig hebben om bij de Aarde aan te komen. Het raadplegen van de Deep Space Climate Observatory (DSCOVR) satelliet is een goed begin als je wilt weten wat er in de nabije toekomst staat te gebeuren qua poollicht. Als je wilt weten of er op dit moment kans op poollicht is bij jou dan raadpleeg je het beste een lokale magnetometer.

Op de gehele hoge breedtegraad is er poollicht te zien bij een Kp-waarde van 4. De hele gemiddelde breedtegraad (en dus ook Nederland en België) hebben een Kp-waarde van 7 nodig. De lage breedtegraden hebben Kp8 of zelfs Kp9 nodig. De Kp-waarde die je werkelijk nodig hebt ligt natuurlijk aan waar je je op de Aarde bevind. We hebben daarom een handige lijst gemaakt welke aanduid welke Kp je nodig hebt voor een bepaalde plek binnen bereik van de poollicht-ovalen.

Belangrijk! Let er op dat de locaties in de onderstaande tabel alleen poollicht kunnen zien onder perfecte omstandigheden. Dit houd in maar is niet gelimiteerd tot: vrij zicht richting de noordelijke of zuidelijke horizon, geen bewolking, geen lichtvervuiling en complete duisternis.

KpZichtbaar vanuit
0

Noord-Amerika:
Barrow (AK, Verenigde Staten) Yellowknife (NT, Canada) Gillam (MB, Canada) Nuuk (Groenland)

Europa:
Reykjavik (IJsland) Tromsø (Noorwegen) Inari (Finland) Kirkenes (Noorwegen) Murmansk (Rusland)

1

Noord-Amerika:
Fairbanks (AK, Verenigde Staten) Whitehorse (YT, Canada)

Europa:
Mo I Rana (Noorwegen) Jokkmokk (Zweden) Rovaniemi (Finland)

2

Noord-Amerika:
Anchorage (AK, Verenigde Staten) Edmonton (AB, Canada) Saskatoon (SK, Canada) Winnipeg (MB, Canada)

Europa:
Tórshavn (Faröer eilanden) Trondheim (Noorwegen) Umeå (Zweden) Kokkola (Finland) Arkhangelsk (Rusland)

3

Noord-Amerika:
Calgary (AB, Canada) Thunder Bay (ON, Canada)

Europa:
Ålesund (Noorwegen) Sundsvall (Zweden) Jyväskylä (Finland)

4

Noord-Amerika:
Vancouver (BC, Canada) St. John's (NL, Canada) Billings (MT, Verenigde Staten) Bismarck (ND, Verenigde Staten) Minneapolis (MN, Verenigde Staten)

Europa:
Oslo (Noorwegen) Stockholm (Zweden) Helsinki (Finland) Saint Petersburg (Rusland)

5

Noord-Amerika:
Seattle (WA, Verenigde Staten) Chicago (IL, Verenigde Staten) Toronto (ON, Canada) Halifax (NS, Canada)

Europa:
Edinburgh (Scotland) Gothenburg (Zweden) Riga (Letland)

Zuidelijk halfrond:
Hobart (Australië) Invercargill (Nieuw Zeeland)

6

Noord-Amerika:
Portland (OR, Verenigde Staten) Boise (ID, Verenigde Staten) Casper (WY, Verenigde Staten) Lincoln (NE, Verenigde Staten) Indianapolis (IN, Verenigde Staten) Columbus (OH, Verenigde Staten) New York City (NY, Verenigde Staten)

Europa:
Dublin (Ierland) Manchester (Verenigd Koninkrijk) Hamburg (Duitsland) Gdańsk (Polen) Vilnius (Litouwen) Moscow (Rusland)

Zuidelijk halfrond:
Devonport (Australië) Christchurch (Nieuw Zeeland)

7

Noord-Amerika:
Salt Lake City (UT, Verenigde Staten) Denver (CO, Verenigde Staten) Nashville (TN, Verenigde Staten) Richmond (VA, Verenigde Staten)

Europa:
London (England) Brussels (België) Cologne (Duitsland) Dresden (Duitsland) Warsaw (Polen)

Zuidelijk halfrond:
Melbourne (Australië) Wellington (Nieuw Zeeland)

8

Noord-Amerika:
San Francisco (CA, Verenigde Staten) Las Vegas (NV, Verenigde Staten) Albuquerque (NM, Verenigde Staten) Dallas (TX, Verenigde Staten) Jackson (MS, Verenigde Staten) Atlanta (GA, Verenigde Staten)

Europa:
Paris (Frankrijk) Munich (Duitsland) Vienna (Oostenrijk) Bratislava (Slovakije) Kiev (Oekraïne)

Azië:
Astana (Kazachstan) Novosibirsk (Rusland)

Zuidelijk halfrond:
Perth (Australië) Sydney (Australië) Auckland (Nieuw Zeeland)

9

Noord-Amerika:
Monterrey (Mexico) Miami (FL, Verenigde Staten)

Europa:
Madrid (Spain) Marseille (Frankrijk) Rome (Italië) Bucharest (Roemenië)

Azië:
Ulan Bator (Mongolië)

Zuidelijk halfrond:
Alice Springs (Australië) Brisbane (Australië) Ushuaia (Argentinië) Cape Town (Zuid Afrika)

Daar kunnen meerdere redenen voor zijn maar zulke grote verschillen kunnen vaak voorkomen als er een coronale massa uitstoot verwacht wordt rond dat tijdstip terwijl die nog niet aangekomen is bij de Aarde en dus later aan zal komen dan verwacht. Het is erg moeilijk om de exacte aankomsttijd van een coronale massa uitstoot te voorspellen, daarom kan het zijn dat er voor dit moment een hoge Kp-waarde voorspeld wordt maar we toch nog erg rustige ruimteweer condities zien.

Er is geen verschil tussen Kp5 en G1. NOAA gebruikt een vijf-niveau\’s systeem genaamd de G-schaal, om een gemakkelijke indicatie te geven van de huidige en/of te verwachten geomagnetische condities. Deze schaal gaat van G1 tot G5, waar G1 het laagste level is en G5 het hoogste level. Condities onder het storm-niveau worden aangeduid met G0 maar deze term word eigenlijk niet gebruikt. Iedere G-waarde is gekoppeld aan een bepaalde Kp-waarde. Dit varieert van G1 voor een Kp-waarde van 5 tot G5 voor een Kp-waarde van 9. Deze G-schaal word vaak gebruikt net als de Kp-index dus het is wijs om deze schaal te onthouden. De tabel hieronder zal je daarbij helpen.

G-schaalKpPoollichtactiviteitGemiddelde frequentie
G04 en lagerOnder het stormniveau
G15Kleine stormcondities1700 per cyclus (900 dagen per cyclus)
G26Matige storm600 per cyclus (360 dagen per cyclus)
G37Sterke storm200 per cyclus (130 dagen per cyclus)
G48Zeer sterke storm100 per cyclus (60 dagen per cyclus)
G59Extreme storm4 per cyclus (4 dagen per cyclus)
Als je een goede kans wilt hebben om poollicht te zien op je vakantie dan moet je een locatie uitzoeken zo dicht mogelijk bij de poollichtovaal. De poollichtovaal is een ring rond de magnetische noord- en zuidpool van onze planeet waar het poollicht voorkomt. Deze ring is niet altijd even groot, want tijdens zware geomagnetische stormen zal deze poollichtovaal groter worden en het poollicht ook op lagere breedtegraden te zien zijn. Echter, als je op vakantie gaat met het doel om poollicht te zien dan wil je natuurlijk een zo groot mogelijke kans hebben op poollicht, ook tijdens rustige ruimteweer condities. Als de poollichtovaal op z’n kleinst is tijdens rustige condities dan bevindt deze zich op het noordelijke halfrond boven Alaska, het noorden van Canada, het zuiden van Groenland, IJsland, het noorden van Noorwegen, Zweden en Finland en het uiterste noorden van Rusland. Voor het zuiderlicht zal je tijdens rustige ruimteweer condities naar Antarctica moeten, maar dat zouden we nu niet direct aanraden.
Ja. Als het poollicht sterk genoeg is, is dit prachtige fenomeen absoluut te zien als het volle maan is. Wel is het licht van de maan vrij sterk als je het vergelijkt met het poollicht dus het wat zwakkere poollicht zal niet of nauwelijks te zien zijn. Bij kleine poollichtkansen in de Benelux is het mede daarom wenselijk dat er zo min mogelijk storend maanlicht is.
Dat klopt. In de weken rond de equinox (tijdstip in het jaar waarop de Zon loodrecht boven de evenaar staat) is het poollicht statistisch gezien net iets actiever dan normaal. Hoe dit komt is nog niet wetenschappelijk bewezen maar vermoed wordt dat de tilt van de Aarde tijdens de equinox gunstiger is voor geomagnetische activiteit.
De technologie staat voor niks vandaag de dag en veel fototoestellen zijn prima in staat om prachtige beelden te maken van het poollicht. Er zijn echter een aantal belangrijke dingen waar je op moet letten als je fotografie spullen gaat kopen om poollicht mee te fotograferen. Allereerst heb je een fototoestel nodig met een M (handmatig) modus. Je moet zelf alle instellingen kunnen bepalen voor de camera. Het fotograferen van poollicht met de automatische modus gaat niet werken. Investeren in een goed statief is ook zeer belangrijk \want je zal lange sluitertijden gaan gebruiken. Je kan het fototoestel niet in je hand houden en foto’s maken. Door de lange sluitertijden zal de foto er bewogen uitzien. Als lens is een snelle groothoek lens wenselijk. De meeste kitlensen die vaak als \bundel met een nieuwe camera verkocht worden zijn al prima geschikt om poollicht mee te fotograferen.
Nee, het poollicht zal niet compleet verdwijnen tijdens het zonneminimum maar wel minder vaak voorkomen. Het zonneminimum is een periode op de Zon met weinig zonnevlekken en dus ook weinig zonnevlammen die coronale massa uitstoten zouden kunnen lanceren richting onze planeet. De normale zonnewind is er echter nog steeds en ook coronale gaten komen dan nog steeds voor op de Zon al zullen coronale gaten minder vaak ontstaan rond de evenaar. Het is een feit dat er in het zonneminimum minder geomagnetische stormen voorkomen dan in het zonnemaximum wanneer de Zon erg actief is maar op hoge breedtegraden zoals Alaska zal het poollicht zeker niet verdwijnen. Poollichtkansen voor de Benelux zijn wel zeer zeldzaam tijdens het zonneminimum maar het poollicht blijft zichtbaar op locaties dichtbij de poollichtovaal zoals het noorden van Scandinavië al zal het ook daar iets zeldzamer zijn dan tijdens het zonnemaximum.
Nee. De polariteit van het interplanetair magnetisch veld en de noord-zuid richting (Bz) van het interplanetair magnetisch veld zijn twee hele verschillende dingen. Het klopt dat als het interplanetair magnetisch veld zuidelijk gaat we vaak spreken over een negatieve Bz waarde maar dit staat los van de polariteit van het interplanetair magnetisch veld. De polariteit van het interplanetair magnetisch veld is niet van belang als je in poollicht geïnteresseerd bent. De noord-zuid richting van het interplanetair magnetisch veld (Bz) is wat je in de gaten moet houden en deze is niet te voorspellen.
Er zijn mensen die beweren dat ze het poollicht gehoord hebben met hun eigen oren tijdens zeer sterk poollicht maar er is geen concreet bewijs dat het poollicht voor geluid kan zorgen dat met het menselijke gehoor kan worden waargenomen. Het poollicht ontstaat zo hoog in de atmosfeer (meer dan 80 kilometer hoog) en de lucht daar is zo ijl dat als het poollicht al geluid kan maken, dat deze geluidsgolven nooit de grond zouden kunnen bereiken.
Een tellurische stroom of aardstroom is een term die gebruikt word om een elektrische stroming door de aardkorst te beschrijven tijdens een geomagnetische storm. Veranderlijke magnetische velden zorgt voor een elektrische stroom door draden en andere geleiders. Wanneer het lokale magnetische veld begint te trillen zal elektriciteit beginnen te stromen. Een tellurische stroom kan zorgen voor voltage fluctuaties in het elektriciteitsnet en transformatoren beschadigen. In extreme gevallen kan dit zorgen voor uitval van de stroomvoorziening. Lange pijplijnen zijn ook gevoelig. Een tellurische stroom kan ervoor zorgen dat pijplijnen sneller corroderen en de levensduur van een pijplijn verkorten.

Andere vragen

De Aarde heeft ongeveer 24 tijd zones. We zeggen “ongeveer” omdat sommige landen of regio’s hun tijden een half uur laten afwijken van deze 24 zones. Echter, zodra we het over ruimteweer hebben of vaak zelfs wetenschap in het algemeen hebben, dan is er slechts een tijd die er toe doet en dat is Coordinated Universal Time (UTC). Deze tijd zal je dan ook overal terug zien op onze website. Gebruik de onderstaande kaart om het verschil te zien tussen de UTC tijd en de tijdzone waar u zich in bevindt. Klik op de afbeelding om een grote versie te openen.

Tijdzones

Afbeelding: Standaard tijdzones van de wereld. Source: Wikimedia Commons.

Enkele voorbeeldjes: Stel je bent in Vancouver, Canada in de Pacific Standard Time tijdzone. Het is 21 uur volgens de UTC tijd. Om deze UTC tijd om te zetten naar de lokale tijd moet je 8 uur aftrekken van de UTC tijd. Dan kom je uit op een lokale tijd van 13 uur. Tijdens het zomeruur (Pacifische tijd) trek je 7 uur van de UTC tijd af en dan kom je uit op een lokale tijd van 14 uur.

Nu doen we hetzelfde met Amsterdam. Om 21 UTC naar de lokale tijd om te zetten tellen we er 1 uur bij en dan krijgen we een lokale tijd van 22 uur. Tijdens de zomertijd doen we er 2 uur bij en dan krijgen we een lokale tijd van 23 uur.

Hou wel rekening met de datum als je de lokale tijdzone om gaat zetten naar UTC. We pakken Vancouver, Canada er weer bij: het is 14 november en 02 uur volgens de UTC tijd en dat staat gelijk aan 18 uur op 13 november lokale tijd in Vancouver, Canada.

Nee. Alhoewel er mensen zijn die beweren dat de Zon voor aardbevingen kan zorgen is er absoluut geen enkel wetenschappelijk bewijs dat er een link is tussen het ruimteweer en aardbevingen hier op Aarde.

Over deze website

Alle informatie en data die wij publiceren op Poollicht.be zijn niet direct te downloaden of anderzijds verkrijgbaar via onze website. Alle informatie die wij publiceren komen van externe bronnen die vrij toegankelijk zijn voor iedereen. Als je geïnteresseerd bent in bepaalde data die wij verspreiden via Poollicht.be verwijzen we u graag direct naar de bron. Bij de desbetreffende data op onze website wordt altijd aangegeven waar de data vandaan komt maar ook op onze pagina met nuttige links wordt u doorverwezen naar de verschillende websites waar wij onze data vandaan halen.
Ja. We hebben een app voor iOS en Android die de bekende Poollicht.be ervaring naar uw mobiele apparaat brengt. De app heeft een push notificatie service, een exclusieve donkere modus en is gratis te gebruiken voor iedereen. Ga in de App Store (iOS) of Play Store (Android) en zoek naar de app SpaceWeatherLive.
Op basis van de huidige parameters is er nu geen kans op poollicht in België en Nederland

Laatste nieuws

Steun Poollicht.be!

Om ook bereikbaar te blijven bij grote poollichtkansen hebben we een zware server nodig die alle bezoekers aankan. Doneer en steun dit project zodat we online blijven en je geen enkele poollichtkans mist!

100%

Laatste alerts

Ontvang directe meldingen!

Ruimteweer feitjes

Laatste X-klasse uitbarsting:10/09/2017X8.2
Laatste M-klasse uitbarsting:20/10/2017M1.0
Laatste geomagnetische storm:05/11/2018Kp6 (G2)
Aantal zonnevlekkenloze dagen in 2018:190
Laatste zonnevlekkenloze dag:11/11/2018

Deze dag in de geschiedenis*

Zonnevlammen
12002M7.4
22003M4.5
32003M3.9
42003M3.2
52003M1.8
ApG
1200326G1
2199917
3201515G1
4199614
5199711
*sinds 1994

Sociale netwerken