Wanneer kunnen we nu poollicht zien?

Dit is één van de moeilijkste vragen om te beantwoorden omdat het van zoveel parameters afhangt. In dit help onderwerp gaan we dan ook even kort in op wat er allemaal nodig is vooraleer we naar buiten mogen om poollicht te zien.

Wat is er allemaal nodig?

Het eerste en belangrijkste zijn aardgerichte uitbarstingen op de zon. Op onze website kan je dit live volgen. Enkel de grote uitbarstingen (sterke M en X-klasse uitbarstingen) komen in aanmerking om mogelijks poollicht te veroorzaken. Bij deze grote uitbarstingen wordt materiaal van de Zon mee de ruimte in geslingerd, dit heet een coronale massa uitstoot, ook wel een CME genoemd. Als de uitbarsting afkomstig is van een zonnevlek die bijna centraal of centraal op de zon staat dan is de kans groot dat de uitbarsting naar de Aarde gericht is. Maar ook dan is het nog niet zeker dat we poollicht gaan zien. Veel hangt af van de duur van de uitbarsting, de grootte van de plasmawolk en de vertreksnelheid ter hoogte van de Zon. Het is op basis van de vertreksnelheid en de locatie van de uitbarsting dat de wetenschappers een voorspelling doen van de aankomsttijd en ook dat is erg moeilijk te bepalen. De plasmawolk verliest namelijk snelheid tussen de Zon en de Aarde in. Het voorspellen van hoeveel snelheid de wolk verliest is bijzonder moeilijk. De voorspelling kan er ruim 6 uur naast zitten! De meeste grote uitbarstingen komen 24 uur tot 48 uur na uitbarsting aan op Aarde, afhankelijk van de vertreksnelheid. Het is dus van belang om veel geduld te hebben. Op ons forum geven we bij de meeste grote uitbarstingen een voorspelling van de komende activiteit en eventuele poollichtkansen als deze er zijn.

Voorbeeld van een volledige halo CME op weg naar de Aarde zoals gezien door SOHO/LASCO C2.

Afbeelding: Voorbeeld van een volledige halo CME op weg naar de Aarde zoals gezien door SOHO/LASCO C2.

Zodra de vorige parameters meezitten kunnen we uitkijken naar de aankomst van de coronale massa uitstoot, het is dan de zonnewind die we in het oog moeten houden samen met de parameters van het interplanetair magnetisch veld (IMF). Een schokfront kondigt zich duidelijk aan met een plotse toename in de zonnewindsnelheid en dichtheid, alsook in een sterke toename van de sterkte van het interplanetair magnetisch veld. Ook dan is het nog niet zeker dat je poollicht gaat zien. De zonnewindsnelheid moet voldoende hoog zijn (ideaal is 700km/sec of hoger), ook de sterkte van het interplanetair magnetisch veld moet hoog zijn (ideaal is 25nT of meer) maar het allerbelangrijkste is dat de richting van het interplanetair magnetisch veld zuidelijk gericht is. Deze waardes kunnen we echter pas weten wanneer het schokfront aankomt. Pas dan, als alle parameters bekend zijn, kunnen we bepalen of er echt een kans op poollicht zal zijn. Deze waardes worden gemeten door een satelliet die tussen de Zon en de Aarde instaat. We weten dan ongeveer 30 minuten van tevoren wat de waardes van de zonnewind en het interplanetair magnetisch veld zullen zijn. Maar dan nog, loop niet meteen naar buiten! Het poollicht zal niet in een keer plots verschijnen wanneer de coronale massa uitstoot bij de aarde aankomt. Eerst moeten we nog de magnetometers in de gaten houden. Pas als het aardmagnetisch veld voldoende verstoord is zal er kans op poollicht zijn. De magnetometers gaan ons hierbij helpen.

Deze grafiek toont een aankomst van een CME in 2013. Je ziet hier duidelijk hoe de zonnewindsnelheid stijgt van ongeveer 400km/sec naar bijna 700km/sec.

Afbeelding: Deze grafiek toont een aankomst van een CME in 2013. Je ziet hier duidelijk hoe de zonnewindsnelheid stijgt van ongeveer 400km/sec naar bijna 700km/sec.

Als laatste in het gehele proces moeten we een magnetometer die bij jou in de buurt ligt in de gaten houden. Wij gebruiken hiervoor de Kiruna magnetometer. Hierbij kijken we naar de zwarte lijn op de grafiek. Pas als het verschil tussen het afbuigpunt en de actuele waarde groter wordt dan 1300nT dan pas loop je best naar buiten en tuur je naar het noorden. Voor de gemiddelde breedtegraad zal het laag in het noorden te zien zijn. Pas bij erg zware stormen (G4 en G5 stormen) zal dit uitbreiden en hoger te zien zijn.

Voorbeeld van het Kiruna magnetogram bij een kans op poollicht laag aan de horizon. Daar waar de zwarte lijn op het laagste punt is, was er kans op poollicht.

Afbeelding: Voorbeeld van het Kiruna magnetogram bij een kans op poollicht laag aan de horizon. Daar waar de zwarte lijn op het laagste punt is, was er kans op poollicht.

Wanneer de stormcondities zo zijn dat het maar laag in het noorden te zien is dan moet je al een donkere waarneemplaats hebben weg van stadslichten en weinig storend maanlicht. Bij hevige stormen zal het veel makkelijker te zien zijn. De kleur van het poollicht is aanvankelijk rood dat goed kan worden opgepikt met een DSLR. Pas bij zware stormen wordt dit een waar kleurenpalet.

Voorbeeld van poollicht laag aan de horizon in Nederland. Foto gemaakt op 15 maart 2012 door Ide Geert Koffeman.

Afbeelding: Voorbeeld van poollicht laag aan de horizon in Nederland. Foto gemaakt op 15 maart 2012 door Ide Geert Koffeman.

Dit is nog te moeilijk… kan het eenvoudiger?

Natuurlijk kan dat! Daarom hebben we op onze website de poollicht barometer geplaatst waarbij je meteen weet of er poollichtkansen zijn op de hoge, gemiddelde en lage breedtegraad. Nederland en België bevinden zich in de gemiddelde breedtegraad. Bij code geel is er een kleine kans op poollicht maar pas bij code oranje is er een goede kans op poollicht en bij rood is er gegarandeerd poollicht te zien. Toch raden we hierbij nog aan om de Kiruna magnetometer na te zien of ook daar de waardes gunstig genoeg zijn voor echt kans op poollicht.

<< Keer terug naar vorige pagina

Laatste nieuws

Steun Poollicht.be!

Om ook bereikbaar te blijven bij grote poollichtkansen hebben we een zware server nodig die alle bezoekers aankan. Doneer en steun dit project zodat we online blijven en je geen enkele poollichtkans mist!

80%
Steun SpaceWeatherLive met onze merchandise
Check nu onze merchandise

Ruimteweer feitjes

Laatste X-klasse uitbarsting10/05/2022X1.5
Laatste M-klasse uitbarsting16/07/2022M1.4
Laatste geomagnetische storm08/08/2022Kp5 (G1)
Zonnevlekkenloze dagen
Afgelopen 365 dagen10 dagen
20221 dag (0%)
Laatste zonnevlekkenloze dag08/06/2022

Deze dag in de geschiedenis*

Zonnevlammen
12013M1.5
22004M1.2
32000M1.1
42004C9.9
52004C6.5
ApG
12000123G4
2200326G1
3199418
4201412
5200112
*sinds 1994

Sociale netwerken