Wat is een coronaal gat?

Wanneer we met de Solar Dynamics Observatory (SDO) ruimtesonde van de NASA naar de Zon kijken op een golflengte van 193 of 211 Ångström, toont het de buitenste hete lagen van de atmosfeer van de Zon, meer bepaald de corona. Het magnetische veld van de Zon speelt een een grote rol in wat we kunnen zien op deze beelden. De heldere gebieden tonen heet, dicht gas aan dat gevangen is door het magnetische veld van de Zon. De donkere bijna lege gebieden zijn de plaatsen waar het magnetisch veld van de Zon zich tot in de ruimte uitstrekt zodat het hete gas kan ontsnappen. Deze gebieden worden gekarakteriseerd door veel lagere temperaturen en lagere densiteit ten aanzien van hun omgeving waardoor deze donkerder lijken. Coronale gaten zijn dus niet echt gaten in de Zon, het lijkt er alleen een beetje op in deze golflengtes van extreem ultraviolet licht!

Een coronaal gat zoals gezien door NASA’s Solar Dynamics Observatory.
Een coronaal gat zoals gezien door NASA’s Solar Dynamics Observatory.

Het magnetisch veld rond een coronaal gat is verschillend dan dat van de rest van de Zon. In plaats van terug te keren naar het oppervlak van de Zon, blijven deze magnetische veldlijnen open, deze strekken zich ver uit in de ruimte en niemand weet waar deze ergens terug met elkaar verbinden. In plaats van het hete gas samen te houden, zorgen deze open veldlijnen ervoor dat er een coronaal gat ontstaat waardoor er met hoge snelheid zonnewind en deeltjes die ontsnappen. Wanneer een coronaal gat centraal komt te liggen op de zonneschijf kan de vloed van hete gassen de Aarde bereiken en zo poollicht veroorzaken. Afhankelijk van de grootte van het coronaal gat kan deze verhoogde geomagnetische activiteit veroorzaken. Afhankelijk van de grootte en de locatie van het coronaal gat op de zonneschijf zal de geomagnetische activiteit variëren van actief tot stormcondities. Grote coronale gaten resulteren vaak in een snellere zonnewind dan kleine coronale gaten. Coronale gaten zijn over het algemeen niet sterk genoeg om poollicht zichtbaar te maken vanuit België en Nederland.

Coronale gaten kunnen zich op elk moment en op elke locatie op de zon ontwikkelen. De coronale gaten bij de zonnepolen zijn het meest stabiel, vooral in de jaren rond het zonneminimum, maar ze hebben zelden invloed op onze planeet. Enkel als deze coronale gaten groeien en uitbreiden naar een lagere breedtegraad, kan de Aarde beïnvloed worden door de snellere zonnewindstroming die uit deze polaire coronale gaten komt. Deze uitbreidingen naar lagere breedtegraden kunnen soms losraken van het polaire coronale gat en op zichzelf een geïsoleerde structuur vormen. Coronale gaten houden vaak weken of maanden aan en veranderen in de loop van de tijd van vorm en grootte. Coronale gaten kunnen zich ook los van de polaire coronale gaten ontwikkelen, wat vaker voorkomt in de jaren net voor en na het minimum van de zon.

Hoe herken ik een stroom van een coronaal gat?

Anders dan bij een coronale massa uitstoot, komt een hoge snelheid coronaal gat (CH HSS) zeer traag aan op Aarde het eerst een gestage klim in zonnewinddichtheid over een periode van enkele uren. Deze stijging in dichtheid wordt veroorzaakt door snellere zonnewind die de zonnewinddeeltjes ervoor tegen elkaar duwt. Dit fenomeen wordt vaak aangeduid als een “Stream Interaction Region” (SIR) of als een “Co-rotating Interaction Region” (CIR) en wordt altijd geassocieerd met een stijging in de sterkte (Bt) van het interplanetair magnetisch veld. Wanneer deze samengedrukte grens van zonnewind zich voorbij de Aarde bevindt, zullen we zien dat de zonnewindsnelheid toeneemt en de zonnewinddichtheid afneemt.

Geometrie van de interactie tussen snelle zonnewind en rustige zonnewind.
Geometrie van de interactie tussen snelle zonnewind en rustige zonnewind.

<< Keer terug naar vorige pagina

Laatste nieuws

Steun Poollicht.be!

Om ook bereikbaar te blijven bij grote poollichtkansen hebben we een zware server nodig die alle bezoekers aankan. Doneer en steun dit project zodat we online blijven en je geen enkele poollichtkans mist!

89%
Steun SpaceWeatherLive met onze merchandise
Check nu onze merchandise

Ruimteweer feitjes

Laatste X-klasse uitbarsting10/09/2017X8.2
Laatste M-klasse uitbarsting23/05/2021M1.2
Laatste geomagnetische storm15/06/2021Kp5 (G1)
Zonnevlekkenloze dagen
Afgelopen 365 dagen126 dagen
202148 dagen (27%)
Laatste zonnevlekkenloze dag12/06/2021

Deze dag in de geschiedenis*

Zonnevlammen
12015M7.9
22000M2.5
32000M1.9
42000C7.7
51998C6.5
ApG
1201532G2
2201812G1
3199516G1
4200316
5200511
*sinds 1994

Sociale netwerken