Wat is een coronale massa uitstoot?

Een coronale massa uitstoot (afkorting: CME) is een grote plasmawolk doordrenkt met magnetische veldlijnen die door de Zon weggeblazen worden bij langdurige, sterke zonnevlammen en filament uitbarstingen. De eerste bewijzen van deze dynamische gebeurtenissen kwamen van observaties met een coronagraaf aan boord van de ruimtesonde OSO 7 tussen 1971 tot 1973. Een coronagraaf produceert een kunstmatige eclips door de zon af te dekken met een schijfje. Tijdens een normale eclips is de corona van de zon slechts enkele minuten te zien. Dit is dus een te korte periode om ze echt te gaan detecteren. Met op de grond geplaatste coronagrafen waren enkel de helderste stukken van de corona zichtbaar door de helderheid van de lucht zelf. Vanuit de ruimte is de corona natuurlijk veel beter te zien en strekt ze zich ver uit en kan dus altijd gezien worden. De SOHO en STEREO missies hebben coronagrafen aan boord waar we dus coronale massa uitstoten mee kunnen detecteren. Aangezien coronale massa uitstoten de belangrijkste bron zijn van sterke geomagnetische stormen is het zeer belangrijk om op de hoogte te blijven van deze gebeurtenissen. De animatie hieronder laat beelden zien van een coronale massa uitstoot gemaakt door LASCO, een instrument van de SOHO ruimtesonde.

Een CME zoals gezien door SOHO

Een coronale massa uitstoot gebeurt vaak bij uitbarstingen op de zon (zonnevlammen, filamentuitbarstingen) maar niet bij elke uitbarsting komt er CME vrij. Enkel bij de zwaardere klasse zonnevlammen (M en X-klasse) komen er vaak coronale massa uitstoten bij kijken. C-klasse zonnevlammen kunnen ook coronale massa uitstoten produceren maar alleen de zware, langdurige uitbarsingen zullen dit mogelijks kunnen doen. Voor de Benelux zijn eigenlijk alleen de sterke M en X-klasse zonnevlammen van belang. Afhankelijk van de duur van de uitbarsting wordt er meer of minder plasma de ruimte in geslingerd. Wanneer er dus een uitbarsting op de zon plaatsvind met een kracht van X5 waarbij de uitbarsting in z'n geheel 2 uur duurt is deze zeker gepaard met een heldere en grote coronale massa uitstoot. Afhankelijk van de locatie van de uitbarsting op de Zon kunnen de CME's gedeeltelijk of volledig naar de Aarde gericht zijn. Op de satellietbeelden van SOHO zien we dan ook een gedeeltelijke of volledige halo CME zoals op de animatie hieronder. Wanneer dit gebeurd zal de CME na ongeveer 24 uur of later (afhankelijk van de snelheid) aankomen op Aarde en ondermeer voor het kleurrijke poollichtspektakel zorgen. De animatie hieronder laat een volledige halo coronale massa uitstoot zien zoals waargenomen door SOHO/LASCO C2.

Een volledige halo CME

Wanneer we in het zonneminimum zitten is de zon niet zo actief en is er gemiddeld elke week maar een CME te bespeuren, echter zijn dit vaak ook maar zwakke coronale massa uitstoten. Wanneer we naar het zonnemaximum gaan loopt het aantal coronale massa uitstoten sterk op en zien we vaak meerdere coronale massa uitstoten per dag.

<< Keer terug naar vorige pagina

Op basis van de huidige parameters is er nu geen kans op poollicht in België en Nederland
De dichtheid van de zonnewind is matig (22,53 p/cm3)

Laatste nieuws

Steun Poollicht.be!

Om ook bereikbaar te blijven bij grote poollichtkansen hebben we een zware server nodig die alle bezoekers aankan. Doneer en steun dit project zodat we online blijven en je geen enkele poollichtkans mist!

59%

Laatste alerts

Ontvang directe meldingen!

Ruimteweer feitjes

Laatste X-klasse uitbarsting:10/09/2017X8.2
Laatste M-klasse uitbarsting:20/10/2017M1.0
Laatste geomagnetische storm:05/07/2018Kp5 (G1)
Aantal zonnevlekkenloze dagen in 2018:104
Huidig periode aantal zonnevlekkenloze dagen:20

Deze dag in de geschiedenis*

Zonnevlammen
12004X3.6
22004X1.3
32004X1.1
42000M5.5
51999M3.1
ApG
1200050G4
2200348G2
3201744G2
4201242G2
5199837G2
*sinds 1994

Sociale netwerken