Wat is een coronale massa uitstoot?

Een coronale massa uitstoot (afkorting: CME) is een grote plasmawolk doordrenkt met magnetische veldlijnen die door de Zon weggeblazen worden vaak bij langdurige, sterke zonnevlammen en filament uitbarstingen. Wanneer we in het zonneminimum zitten is de zon niet zo actief en is er gemiddeld elke week maar een coronale massa uitstoot te bespeuren, echter zijn dit vaak ook maar zwakke coronale massa uitstoten. Wanneer we naar het zonnemaximum gaan loopt het aantal coronale massa uitstoten sterk op en zien we vaak meerdere coronale massa uitstoten per dag.

De eerste bewijzen van deze dynamische gebeurtenissen kwamen van observaties met een coronagraaf aan boord van de ruimtesonde OSO 7  tussen 1971 tot 1973. Een coronagraaf produceert een kunstmatige eclips door de zon af te dekken met een schijfje. Coronale massa uitstoten zijn bij lange na niet zo helder als de Zon zelf en kunnen niet op een andere manier gezien worden. De SOHO en STEREO missies hebben zichtbaar-licht coronagrafen aan boord om coronale massa uitstoten mee te detecteren. Coronale massa uitstoten zijn de primaire bron van sterke geomagnetische stormen en zijn dus zeer belangrijk om in de gaten te houden. De animatie hieronder laat beelden zien van een coronale massa uitstoot gemaakt door LASCO, een instrument van de SOHO ruimtesonde.

Een coronale massa uitstoot zoals gezien door SOHO

Een coronale massa uitstoot kan vrijkomen bij uitbarstingen op de zon (zonnevlammen, filamentuitbarstingen) maar niet bij elke uitbarsting komt er coronale massa uitstoot vrij. Bij de zwaardere klasse zonnevlammen (M en X-klasse) komen er vaak coronale massa uitstoten vrij. Ook B en C-klasse zonnevlammen kunnen onder de juiste condities een coronal massa uitstoot lanceren maar dit is zeldzaam en deze coronale massa uitstoten zijn dan ook vaak zwak. Voor de Benelux zijn eigenlijk alleen de sterke M en X-klasse zonnevlammen van belang. Wanneer er een uitbarsting op de Zon plaatsvind met een kracht van X5 waarbij de uitbarsting in z'n geheel 2 uur duurt is deze zeker gepaard met een heldere en grote coronale massa uitstoot. Afhankelijk van de locatie van de uitbarsting op de Zon kan de coronale massa uitstoot onze planeet missen, gedeeltelijk of volledig naar aarde-gericht zijn. Een aarde-gerichte coronale massa uitstoot zal op de satellietbeelden van SOHO eruit zien als een gedeeltelijke of volledige halo coronale massa uitstoot. Wanneer de wolk met zonneplasma inderdaad onderweg is naar de Aarde, zal deze na 24 uur tot 4 dagen (afhankelijk van de snelheid) aankomen op Aarde en ondermeer voor het kleurrijke poollichtspektakel zorgen.

<< Keer terug naar vorige pagina

Op basis van de huidige parameters is er nu geen kans op poollicht in België en Nederland

Laatste nieuws

Steun Poollicht.be!

Om ook bereikbaar te blijven bij grote poollichtkansen hebben we een zware server nodig die alle bezoekers aankan. Doneer en steun dit project zodat we online blijven en je geen enkele poollichtkans mist!

100%

Laatste alerts

Ontvang directe meldingen!

Ruimteweer feitjes

Laatste X-klasse uitbarsting:10/09/2017X8.2
Laatste M-klasse uitbarsting:20/10/2017M1.0
Laatste geomagnetische storm:05/11/2018Kp6 (G2)
Aantal zonnevlekkenloze dagen in 2018:190
Laatste zonnevlekkenloze dag:11/11/2018

Deze dag in de geschiedenis*

Zonnevlammen
12002M7.4
22003M4.5
32003M3.9
42003M3.2
52003M1.8
ApG
1200326G1
2199917
3201515G1
4199614
5199711
*sinds 1994

Sociale netwerken